Deze blog is bewust geschreven vanuit het perspectief op een (stereotype) heterorelatie waarin zij gemis ervaart aan diepere verbinding (dus intimiteit) en hij frustratie opbouwt door het gemis aan seksualiteit. Het is belangrijk om te beseffen dat dit patroon vaak ontstaat als een dynamiek waarin beide partners, meestal onbewust, een rol spelen. Dit is een pijnlijk stereotype dat ik veel zie in mijn praktijk, maar het is zeker niet het enige patroon. En soms is het ook helemaal omgekeerd!

Hoe er afstand insluipt?

Niet elke liefdesrelatie kent als eerste een grote crisis maar vaak sluipt er wel subtiel iets in de relatie binnen: afstand.
Veel mannen denken dan dat hun verlangen naar hun vrouw in de relatie gewoon verdwenen is. Maar dat is nog maar de vraag. Wat er in de onderstroom gebeurt, is dat de dynamiek langzaam verschuift. Hoe meer hij probeert de passie terug te vinden of zelfs te verdienen door geduldig en begripvol te zijn, hoe minder zij het lijkt te willen.

Dat voelt dan voor hem catastrofaal, maar de werkelijkheid is vaak pijnlijker en eenvoudiger: haar hart en lichaam hebben stilletjes aan besloten dat het emotioneel niet veilig genoeg voelt om zich in deze relatie te openen, en dus beschermt ze zichzelf op de enige manier die ze kent: afsluiten. Tegelijk kan er ook iets anders meespelen. Zolang zij degene is die bepaalt wanneer nabijheid mogelijk is, hoeft ze natuurlijk ook niet haar eigen verlangen volledig onder ogen te zien. Het terugtrekken kan onbewust ook een vorm van controle geven in een dynamiek die anders kwetsbaar kan voelen.

Voor hem voelt dat als afwijzing. Hij merkt het in kleine dingen: wanneer ze haar wang naar hem toedraait in plaats van haar mond, wanneer zijn hand haar heup raakt en ze verstijft, wanneer ‘vanavond niet schat’ de nieuwe standaard wordt. Het gaat niet alleen om het ontbreken van seks. Het is de eenzaamheid van naast de persoon te liggen van wie je houdt en je toch volledig alleen voelen. Alsof je samenwoont met een huisgenoot die toevallig dezelfde achternaam heeft of die aanvoelt als een zus.

Hij gaat zijn best doen

Dus doet hij wat hij denkt dat hij moet doen om een goede man te zijn. Hij gaat harder zijn best doen. Soms doet hij romantischer, koopt doordachte cadeaus. Hij neemt bijvoorbeeld taken in huis over, zorgt voor de kinderen zodat zij kan rusten. Soms stopt hij met initiëren zodat zij geen druk voelt. Soms regelt hij date-avonden zodat zij zich gezien kan voelen.

Hij vertelt zichzelf dat dit volwassen en respectvol is. En vaak is het dat ook. Maar ergens sluipt er soms een stille hoop mee: dat dit alles uiteindelijk weer tot seksualiteit zal leiden. Daarin ervaart zij waarschijnlijk een groot verschil.

Wat minder vaak wordt benoemd, is dat ook mannen onbewust iets uit deze positie kunnen halen. Zolang hij degene blijft die zijn best doet en afgewezen wordt, hoeft hij misschien niet volledig stil te staan bij zijn eigen gemis, leegte of kwetsbaarheid. Hij kan blijven geloven dat hij ‘alles goed doet’, terwijl de echte spanning of gemis tussen hen beiden onbesproken blijft.

Soms worden weken maanden en verandert er niets wezenlijk. Langzaam wordt de afstand normaal. Alsof ze allebei geleerd hebben om te leven zonder warmte.

Op een gegeven moment doet hij bijvoorbeeld wat een goede vriend adviseert: het gesprek aangaan. Het grote gesprek over hun seksleven. Maar juist dan lijkt het erger te worden. Hij ziet haar half dichtklappen terwijl ze zich schrap zet. Alsof intimiteit een last is geworden. Ze zegt dat ze moe is, stress heeft, dat ze van hem houdt, alleen ‘de laatste tijd niet op die manier’. Hij belooft opnieuw geduldig en begripvol te zijn.

Na te veel afwijzing sluit er ook iets in hem. Hij wordt stil, praktisch. Werken, zorgen, niet vragen, niet reiken, niet voelen. Van buiten lijkt het verantwoordelijkheid en discipline. Van binnen is het een poging om de pijn van eenzaamheid tegenover zijn eigen partner niet te hoeven voelen.

Wat gebeurt er vanbinnen bij hem?

Intussen bouwt er in hem iets op. Frustratie zonder uitweg. Overdag is hij de ideale partner. ’s Nachts zit hij in het donker met zijn telefoon. Het kan twee uur ’s ochtends zijn, hij op de bank, zij slapend in bed. Maanden zonder echte seks of enkel plichtmatige, twee keer per jaar, ‘laten we het maar even doen’-seks.

In die eenzame uren zoeken veel mannen naar verklaringen. Ze typen op internet dezelfde woorden in: seksloze relatie, mijn vrouw initieert nooit, laag libido na kinderen. Tussen de adviezen over date nights, communicatie en bloemen, komt soms een harde waarheid binnen: ze heeft geen laag libido, ze heeft een laag verlangen naar haar man! En dat is een groot verschil.

Voor hem voelt dat als een klap. Want hij heeft juist alles gedaan wat hem is verteld. Hij heeft zijn behoeften ingeslikt, zich aangepast, haar ruimte gegeven. Maar juist dat gedrag kan onbedoeld de aantrekkingskracht verder uithollen.

Wat gebeurt er vanbinnen bij haar?

Aan haar kant gebeurt ook iets. Een man die welwillend is vanuit zijn best doen maar niet op de manier met haar verbonden is zoals zij verlangt, én die naar haar toekomt met de verborgen agenda die ‘hoop op seks’ inhoudt, voelt voor haar aan als druk, als iets wat van haar verwacht wordt, als iets dat hij bij haar komt halen. Haar lichaam reageert met spanning en terugtrekking. Wanneer hij het onderwerp aansnijdt, voelt het voor haar alsof ze iets moet.

Een vrouw kan hierin een innerlijke ambivalentie ervaren. In haar hoofd kan ze nog steeds om hem geven, terwijl haar lichaam zegt: niet op deze manier. Ze kan verlangen naar nabijheid en verbinding en tegelijk weerstand voelen tegen de verwachting dat die nabijheid tot seks moet leiden.

En elke keer als hij zich terugtrekt om haar niet te belasten, gaat de druk er voor haar weer even af. Dat kan onbewust ook comfortabel voelen. Niet omdat ze hem wil afwijzen, maar omdat de spanning tijdelijk verdwijnt.

Zo ontstaat een vicieuze cirkel. Hij doet zijn best om het goed te doen en wordt onzichtbaar. Zij ervaart minder druk maar ook minder aantrekkingskracht. Hij voelt zich afgewezen en trekt zich verder terug. Zij voelt zich minder aangetrokken en sluit zich nog meer.

Het is een dans tussen twee beschermingsmechanismen die elkaar onbedoeld versterken.

De buitenwereld ziet een stabiel stel. Twee mensen die hun leven goed geregeld hebben. Maar onder de oppervlakte leeft een man die zich eenzaam voelt naast de vrouw van wie hij houdt, en een vrouw wier lichaam zich heeft gesloten zonder dat er werkelijk onderzocht is wat er in de diepte speelt.

Het patroon waar goedbedoeld gedrag averechts werkt

Het is een patroon dat zich langzaam vormt, vaak zonder dat iemand het zo bedoelt. En juist omdat beide partners het goed proberen doen, kan het zo hardnekkig worden.

Geduld en begrip zijn waardevol, maar wanneer ze voortkomen uit angst voor afwijzing en verlies van verbinding, kunnen ze onbedoeld de aantrekkingskracht verder ondermijnen.

In veel relaties blijft dit jarenlang onder de radar. Totdat de frustratie een uitweg zoekt, in stilte, in fantasie, in porno, soms in stiekeme stappen buiten de relatie. Niet omdat hij dat wilde toen hij begon, maar omdat hij geen andere manier meer ziet om met de opgebouwde spanning om te gaan.

De tragedie is dat beide partners zich alleen voelen, terwijl ze naast elkaar leven. Hij denkt dat zij hem niet meer wil. Zij voelt dat iets in haar zich afsluit. En intussen proberen ze allebei de relatie te beschermen door zich juist aan te passen en in te houden.

Ligt er een opening uit het patroon in radicale eerlijkheid?

De opening ligt zelden bij één partner die verandert, maar bij het herkennen van de dynamiek die tussen hen ontstaat. En het vinden van een weg om radicaal eerlijk te zijn over je eigen binnenwereld.

Voor mannen betekent dat vaak opnieuw contact maken met hun eigen verlangen en vitaliteit, zonder dat verlangen te verstoppen achter pleasen of aanpassen. Verlangen dat niet afhankelijk is van goedkeuring, maar een uitnodiging blijft.

Voor vrouwen betekent het vaak eerlijk onderzoeken wat er werkelijk gebeurt in hun eigen lichaam en met hun verlangen. Waar is er behoefte aan nabijheid? Waar ontstaat spanning of controle? En wat heeft veiligheid nodig om weer ruimte te maken voor avontuur en eros?

Wanneer beide partners hun eigen aandeel beginnen zien, zijn neiging om zich aan te passen en haar neiging om zich terug te trekken, ontstaat er een ander gesprek.

Veel koppels herkennen dit patroon, maar proberen het in stilte te dragen. Terwijl dit soort dynamieken zelden veranderen door alleen maar te begrijpen wat er gebeurt.

De stille valkuil van een relatie zonder passie is dat beide partners zich aanpassen om de relatie te beschermen, terwijl juist die aanpassing de levendigheid eruit kan halen. Het vraagt moed om dat patroon te doorbreken. Niet door harder je best te doen, maar door eerlijk te onderzoeken waar verlangen, angst en bescherming elkaar zijn gaan vervangen.

Mannen vinden mannen en vrouwen vinden vrouwen in het SoulRetreat

Wanneer beide partners de moed hebben om dit thema aan te snijden bij elkaar en steun te halen bij anderen, dan komt er een transformerend proces op gang. Dan is mogelijk een eerste stap om het verschil in behoefte goed duidelijk te krijgen. Veel mannen vinden via seksualiteit een weg naar intiemere verbinding en ontspanning. Veel vrouwen vinden via intimiteit de veiligheid en verbondenheid om zich daarna te kunnen openen voor seksualiteit. Wanneer die behoeftes haaks op elkaar staan is het echt ingewikkeld.

Afgelopen weekend in de Basic SoulRetreat zagen mijn collega Marian en ik dit proces zich ontvouwen voor 8 koppels die deelnamen. Bij een aantal koppels speelde precies deze dynamiek. Wanneer deze radicale eerlijkheid ontstaat binnen een context van lichaamsgericht- en systemisch werken, dan krijgt deze pijnlijke dynamiek een grotere bedding en gezamenlijkheid. Je staat hierin echt niet alleen want het is zo universeel. En dat (inter)generationeel trauma grote invloed heeft, geeft uiteindelijk mildheid naar de eigen patronen en naar dat wat getriggerd wordt door de partner. 

We zagen enkele mannen met steun van andere mannen onderzoeken wat averechts werkt in hun goedbedoelde aanpassen. En enkele vrouwen met steun van andere vrouwen leren voelen en daarmee tevoorschijn komen. Zo konden koppels ieder voor zich opnieuw contact maken met hun eigen waarheid, verlangen en levensenergie.

In mijn aanbod kunnen mannen o.a. op dit thema terecht bij 1 op 1 coaching en mannenworkshops of koppels in relatietherapie en een SoulRetreat. Weet je welkom!